De oorsprong van de congregatie ligt in Monnikendam, in 1898. Haar
ontstaansgeschiedenis heeft veel gemeen met die van andere congregaties die in de
19e eeuw ontstonden. Pastoor Bernardus Smeeman zocht religieuzen om in zijn
dorp een katholieke school op te richten. Zijn gloedvol betoog vond weerklank bij
de Ursulinen in Eijsden, Limburg. Vijf van hen reisden in 1897 af naar het hoge
noorden. In 1898 besloten zusters en pastoor zelfstandig verder te gaan als
congregatie in het bisdom Haarlem. Er kwam een normaalschool, waar jonge
vrouwen werden opgeleid tot onderwijzeressen. In overleg met het bisdom werd tot
uitbreiding overgegaan. In 1907 kreeg de congregatie een nieuw moederhuis in
Bergen nh. Van daar uit ontstonden vele vestigingen in Noord-Holland, Zuid-Holland
en Zeeland en zelfs in Kenya en Oeganda. In haar bloeitijd telde de congregatie zo’n
550 leden.
Sinds de Tweede Wereldoorlog nam de belangstelling voor het religieuze leven in
Nederland sterk af. Bovendien werden onderwijs en zorg steeds meer een taak van
de overheid.
In de jaren ‘60 van de vorige eeuw werd een nieuwe theologie van het religieuze
leven ontwikkeld, die aansloot bij het moderne wereldbeeld. Religieuzen gingen
nieuwe wegen. Vele Ursulinen raakten nauw betrokken bij plaatselijke
geloofsgemeenschappen. Binnen de congregatie kwam een diepgaande bezinning op
gang op de roeping van religieus leven in deze tijd. Het wegvallen van de oude
vormen - het habijt, het intensieve gemeenschappelijk gebed - en van het samen
werken op de eigen scholen en instituten noodzaakte de Ursulinen van Bergen diep
in de buidel van de traditie te tasten. Deze herbronning leidde tot een grotere
vertrouwdheid met de Schrift en een dieper bewustzijn van de Mericiaanse
spiritualiteit. Religieus leven is meer dan wat je doet, ontdekten de Ursulinen van
Bergen. Het gaat er om wie je bent en dat je jezelf als zodanig durft te geven. We zijn
geroepen: te worden wat we in Gods ogen zijn: zijn oogappeltjes. Koningdochters.
Meer lezen (PDF): "Een wereld van verschil" door o.a. Marjet Derks
Meer lezen (PDF): "Sterven en weer opstaan" door Marie José de Kok